درمان زود رنجی و عوامل آن: تجربیات، علل و راه‌های درمان

حساسیت یا زود رنجی یکی از چالش‌های عاطفی است که ممکن است هر فردی در زندگی خود تجربه کند. درمان زود رنجی و عوامل آن می‌تواند به طور قابل توجهی بر روابط اجتماعی، خلق و خو و کیفیت زندگی تأثیر بگذارد. در این مقاله، به بررسی مفهوم حساسیت و زود رنجی، علل آن، نشانه‌ها، و راه‌های درمان می‌پردازیم.

تعریف زود رنجی

در زبان فارسی، واژه “زود رنجی” به معنای حساسیت و آسیب‌پذیری سریع نسبت به محرک‌های احساسی است. افراد زود رنج به طور معمول به راحتی آزرده خاطر می‌شوند و در برابر فشارها و ناملایمات واکنش‌های شدید و غیر منطقی نشان می‌دهند. از نظر روان‌شناسی، این حالت تحت عنوان تحریک‌پذیری زیاد نیز شناخته می‌شود و فرد بیشتر از دیگران تحت تأثیر رویدادها و جریانات زندگی قرار می‌گیرد و دچار هیجانات منفی می‌شود.

جلو گیری و درمان زود رنجی و عوامل آن

برای اینکه از زود رنجی جلوگیری کنیم در ابتدا باید سعی کنیم ؛

فرزندان خود را درست تربیت کنیم : یعنی والدین باید طوری با فرزندان خود برخورد نمایند که در نوجوانی ، جوانی و بزرگسالی اب کوچکترین مشکل و برخورد نامناسب شکننده نباشند .
لحن ، نوع کلام و زبان بدن باید متناسب با نیازها و شخصیت افراد باشد .
بعد از هر جر و بحث به آن فکر نکنیم .
با اینکه رفتارمان را کنترل می کنیم ولی دیگران را از شرایط روحی خود مطلع کنیم مثأل بگوییم که این رفتار شما باعث ناراحتی من شده است .
برای ارزیابی یک برخورد با افراد عاقل و با تجربه صحبت کنید این کار باعث آرامش انسان می شود.
در هر مسئله ای انتظار بدترین برخورد را از افراد داشته باشیم تا زمانی که برخورد بهتری می شود بسیار خشنود و راضی باشیم .

جهت دریافت مشاوره از طریق لینک روبرو وقت اتاق مشاوره دریافت نمایید. | وقت اتاق مشاوره

نشانه های زود رنجی و درمان زود رنجی و عوامل آن

در کارها و فعالیت های گروهی احساس نا آرامی می کنند و احساس می کنند نقش سازنده ای در گروه ندارند .
در محیط های شلوغ احساس نا امنی و ناراحتی می کنند.
در مواجهه با ترافیک و سایر اتفاقات نا خوشاین هیجانات منفی بیشتری را ابراز میکنند.
به نظرات اطرافیان در مورد خود بسیار اهمیت می دهند و تابع دستوراتشان هستند .
زمانی که از اطرافیان خود برنجند آنها را ترک می کنند.
در مقابل اصالحات و تغییرات جبهه می گیرند.
در روابط احساسی و عاشقانه بیش حد نگران قضاوت قرار گرفتن از سوی همسرشان می باشند .
هنگام گوش دادن اخبار منفی نسبت به دیگران احساس ناراحتی بیشتری دارند.
در جمع اغلب احساس خوبی ندارند.
اغلب احساس می کنند که مورد قضاوت دیگران قرار گرفتند.
انتقادات نسبت به خود را پذیرا نمی باشند حتی اگر منطقی باشد.

علائم زود رنجی

روال عادی زنگی افراد زود رنج دچار تغییر، تنش و چالش شده و استرس و بی قراری بر آنان غالب می شود.
غم ، خشم و اضطراب در چهره و افکار آنان مشهود است.
دچار اختالالت هراس یا همان فوبیا می شوند . فوبیا همان ترس شدید از شخصیت ، شئ یایک موقعیت می باشد.
در زمانی که نتوانند به خواسته های خود برسند احساس پوچی و بی ارزشی میکنند.
به دلیل مقایسه خود و زند گیشان با افراد دیگر و زندگی آنان احساس نارضایتی می کنند.
همواره ترس از طرد شدن از طرف دیگران را دارند حتی اگر مسئله ای جزئی ، کوچک و پیش پا افتاده باشد و در نگرانی به بسر می برند.
گیجی و عدم تمرکز در کارهایشان را دارند.
تنفس سریع یا سطحی دارند.
دچار افسردگی و استرس می باشند.
به افکار و احساسات منفی فرو می روند.
از شرایط اجتماعی ناعادالنه ی حاکم در جامعه احساس خشم و نارضایتی دارند.

علت زود رنج بودن

عوامل مختلفی ممکن است باعث زود رنجی و حساسیت شود که بعضی از آن زیستی، شخصیتی و محیطی که فرد در آن رشد می کند و حتی نحوه تربیت والدین نیز در زود رنجی و حساسیت فرد تاثیر گذار می باشد ما در اینجا به چندین مورد اشاره می کنیم.

کم خونی
کاهش سطح قند خون
تغییرات هورمونی
سندرم پیش از قائدگی در زنان

قرص برای زودرنجی

کمبود کلسیم و ویتامین D عالئم جسمی و رفتاری مانند خستگی ، زود رنجی ، شکستگی سریع استخوان ها را دارد که با مصرف مکمل کلسیم ها یا ویتامین D قابل پیشگیری است ، همچنین کمبود ویتامین B1 باعث پرخاشگری ، حساسیت و زود رنجی می شود که با مصرف گوشت قرمز ،غلات ، پسته ، بادام و… قابل جبران می باشد.

درمان زود رنجی با فیلترهای ذهنی

زود رنجی علاوه بر اینکه باعث مختل شدن زندگی شخص شده او را از فردی فعال و شاد به انسانی منفعل و غمگین مبدل ساخته و سبب پایین آمدن اعتماد به نفس او شده و باعث استرس در انسان می شود . شخص زود رنج از حرف دیگران سریع ناراحت می شود و نگرشی منفی نسبت به دیگران دارد و ترجیح می دهد در جمع نباشد غافل از اینکه گوشه گیری و منزوی بودن باعث تشدید حساسیت و احساسات منفی می شود. حاال چند فیلتر ذهنی را بیان نموده که باعث می شود بر زود رنجی خود غالب شوبد.

با نگرشی مثبت خود را در موقعیت جدید قرار دهید و از واقعیت فرار نکنید .
در تربیت فرزندان توجه زیاد یا بالعکس کم توجهی باعث زود رنجی در افراد می شود حتی ترتیب آنها در بین خواهر و برادر ها و اختالف سنی و نحوه برخورد والدین همگی در زود رنجی تاثر گذار می باشد . پس والدین در تربیت فرزندان خود توجه کافی داشته باشید.
کسانی که در زندگی وسواس دارند دچار وسواس فکری یا رفتاری می شوند .
از ذهن خوانی پرهیز کنید .
احساسی استدلال نکنید .
شتاب زده تصمیم نگیرید .
از اختلاف نظر اجتناب کنید.

استرس زندگی

استرس زندگی یکی از دلایل اصلی زود رنجی است. گذراندن یک دوره استرس زا می تواند باعث شود که فرد بیش از حد معمول احساس زود رنجی کند. هنگامی که فردی یک رویداد استرس زا در زندگی را تجربه می کند، که ممکن است با کار، مدرسه، تروما یا غم و اندوه مرتبط باشد، ممکن است مدیریت احساسات دشوارتر شود و ممکن است غرق شوند همچنین ممکن است نسبت به افراد اطراف خود کمتر احساس تحمل کنند. احساس غرق شدن در استرس زندگی طبیعی است، اما دوره های طولانی استرس می تواند منجر به خستگی عاطفی شود. شناخت علائم اولیه استرس و انجام اقداماتی برای تسکین این احساس می تواند به افراد کمک کند تا از فرسودگی شغلی جلوگیری کنند. اتحاد ملی برای بیماری های روانی (NAMI) نکات مفیدی را برای مقابله با استرس زندگی ارائه می دهد.

افسردگی

افسردگی نزدیک به 16 میلیون بزرگسال در ایالات متحده را تحت تأثیر قرار می دهد. این می تواند در طیف گسترده ای از علائم ظاهر شود و اغلب باعث غم و اندوه مداوم، خستگی و زود رنجی می شود. یکی از نشانه های اولیه افسردگی یا عود افسردگی، احساس قوی تر زود رنجی است. زود رنجی یکی از علائم افسردگی در مردان بیشتر از زنان است و اغلب در کنار احساسات پرخاشگرانه، ریسک پذیری و سوء مصرف مواد نیز رخ می دهد. مؤسسه ملی سلامت روان بیان می کند که اگر افراد به مدت 2 هفته یا بیشتر هر یک از علائم زیر را تجربه کنند ممکن است افسردگی داشته باشند:

احساس گناه، بی ارزشی یا ناامیدی
از دست دادن علاقه به فعالیت های زمانی لذت بخش
خستگی
مشکلات تمرکز یا حافظه
سردرد
مشکلات گوارشی
تغییرات ناگهانی در اشتها یا وزن

همه علائم افسردگی را تجربه نمی کنند. علائم ممکن است از نظر شدت و مدت متفاوت باشد.

اضطراب

احساس اضطراب اغلب در پاسخ به موقعیت های استرس زا در زندگی، مانند مشکلات در محل کار، آماده شدن برای یک امتحان مهم، یا گذراندن تغییرات قابل توجه در زندگی ایجاد می شود. این نوع اضطراب معمولاً با گذر از موقعیت استرس زا از بین می رود. با این حال، اضطراب ممکن است در طول زمان باقی بماند یا بدتر شود و به شدت بر فعالیت های روزانه، عملکرد کاری و روابط شخصی فرد تأثیر بگذارد. اگر فردی اضطراب یا نگرانی بیش از حدی داشته باشد که 6 ماه یا بیشتر طول بکشد، ممکن است اختلال اضطراب فراگیر (GAD) داشته باشد که هر سال 20٪ از بزرگسالان منبع مورد اعتماد در ایالات متحده را تحت تاثیر قرار می دهد. علائم GAD می تواند در انواع دیگر اختلال اضطراب رخ دهد و ممکن است شامل موارد زیر باشد:

زود رنجی
ضربان قلب سریع
تنفس کم عمق
تنش عضلانی
مشکل در تمرکز یا تصمیم گیری
مشکلات به خواب رفتن یا ماندن در خواب

افراد ممکن است حملات پانیک را نیز تجربه کنند. حمله پانیک به دوره‌ای از ترس شدید اشاره می‌کند که بدون هشدار یا با هشدار ایجاد می‌شود و در عرض چند دقیقه به اوج خود می‌رسد. محرک های دقیق از فردی به فرد دیگر متفاوت است و ممکن است همیشه آشکار نباشند. افرادی که حملات پانیک را تجربه می کنند ممکن است نگران زمان وقوع حمله بعدی باشند. آنها ممکن است برای اجتناب از موقعیت‌ها، مکان‌ها یا رفتارهایی که می‌توانند باعث حمله شوند، دست به کار شوند. فکر کردن به محرک‌ها و حملات پانیک می‌تواند باعث شود فرد احساس ناراحتی و عصبانیت کند.

اختلالات فوبیا

اصطلاح فوبیا ترس یا بیزاری شدید نسبت به یک شی، شخص یا موقعیت خاص را توصیف می کند. فکر کردن در مورد موقعیت یا مورد فوبیا یا قرار گرفتن در معرض آن می تواند باعث شود فرد احساس غرق شدن، وحشت زدگی و زود رنجی بیش از حد معمول کند. افرادی که دارای اختلال فوبیا هستند ممکن است احساس ترس یا اضطراب شدید در مورد موارد زیر داشته باشند:

پرواز کردن
ارتفاعات
خون
موقعیت های اجتماعی
حیوانات خاص مانند سگ یا مار

کمبود خواب

کمبود خواب می تواند باعث شود فرد در روز بعد احساس زود رنجی کند. نخوابیدن کافی یا کم خوابی می تواند فرد را در روز بعد زود رنج کند. اگر کودکان به اندازه کافی خواب با کیفیت نداشته باشند، به‌ویژه به‌طور غیرعادی تزود رنج یا احساساتی می‌شوند. اگر فردی همیشه احساس خستگی می کند یا متوجه می شود که خوابیدن باعث سرحال شدن او نمی شود، ممکن است دچار اختلال خواب باشد که باعث می شود به طور منظم شب از خواب بیدار شود، مانند بی خوابی یا آپنه خواب. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری (CDC) منبع معتبر اعلام کرده است که از هر سه بزرگسال یک نفر به اندازه کافی نمی خوابد. آنها توصیه می کنند که بزرگسالان حداقل 7 ساعت در شب بخوابند. نوجوانان باید 8 تا 10 ساعت در شبانه روز از منبع قابل اعتماد استفاده کنند، در حالی که نوزادان ممکن است تا 16 ساعت نیاز داشته باشند. خواب کافی و با کیفیت برای سلامتی مهم است. در تقویت عملکرد ذهنی، تمرکز و عملکرد سیستم ایمنی نقش دارد و همچنین خطر ابتلا به بیماری های قلبی و افسردگی را کاهش می دهد. افراد می توانند با اتخاذ روش های زیر جهت درمان زود رنجی و عوامل آن برای بهبود بهداشت خواب خود کیفیت خواب خود را افزایش دهند:

اجتناب از خوردن وعده های غذایی بزرگ و نوشیدن کافئین و الکل قبل از خواب
خوابیدن در یک اتاق تاریک و ساکت
حذف وسایل الکترونیکی مانند تلویزیون، کامپیوتر و تلفن از اتاق خواب
تلاش برای به خواب رفتن و بیدار شدن در ساعت معین هر روز، از جمله در تعطیلات آخر هفته
ورزش منظم
قند خون پایین

داشتن قند خون پایین که هیپوگلیسمی نامیده می شود، می تواند بر سلامت جسمی و روانی فرد تأثیر بگذارد. قند خون پایین معمولاً بر افراد مبتلا به دیابت در نتیجه استفاده از انسولین و سایر داروهای دیابت تأثیر می گذارد. با این حال، افراد مبتلا به دیابت یا بدون دیابت، اگر برای چندین ساعت غذا نخورده باشند، ممکن است دچار هیپوگلیسمی موقت شوند.

علائم هیپوگلیسمی منبع مورد اعتماد عبارتند از:

زود رنجی یا عصبی بودن
مشکل در تمرکز
ضربان قلب سریع
لرزیدن
سردرد
خواب آلودگی
احساس سرگیجه یا سبکی سر

هیپوگلیسمی همچنین می تواند بر خواب فرد تأثیر بگذارد. افراد در طول شب می توانند کابوس و تعریق بیش از حد را تجربه کنند.

عدم تعادل هورمونی

عدم تعادل هورمونی می تواند علائم جسمی و روانی مختلفی از جمله زود رنجی ایجاد کند. سطوح بالای استرس، تغذیه نامناسب و خواب ناکافی می تواند بر هورمون های افراد تأثیر بگذارد.

سایر علل احتمالی عدم تعادل هورمونی عبارتند از:

دیابت
پرکاری تیروئید
سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)
یائسگی
سطوح پایین تستوسترون یا سطوح بالای استروژن می تواند باعث زود رنجی در مردان شود.
سندرم پیش از قاعدگی

سندرم پیش از قاعدگی (PMS) نمونه ای از عدم تعادل هورمونی رایج است که می تواند منجر به نوسانات خلقی و زود رنجی شود. سندرم پیش از قاعدگی بسیار شایع است، به طوری که بیش از 90٪ از افراد، علائم PMS را در هفته یا دو هفته قبل از عادت ماهانه خود گزارش می کنند.

جهت دریافت مشاوره از طریق لینک روبرو وقت اتاق مشاوره دریافت نمایید. | وقت اتاق مشاوره

سایر علائم رایج PMS عبارتند از:

سردرد
خستگی
احساس ناخوشی
افزایش اضطراب
به راحتی گریه می کند
هوس های غذایی
نفخ شکم
سینه های حساس یا متورم
یبوست یا اسهال

اگر فردی در آستانه قاعدگی خود زود رنجی شدید، افسردگی یا اضطراب را تجربه کند، ممکن است به اختلال نارسایی پیش از قاعدگی (PMDD) مبتلا باشد. این وضعیت تا 5٪ منبع مورد اعتماد زنان در سنین باروری را تحت تاثیر قرار می دهد. یک پزشک می تواند اطلاعاتی در مورد گزینه های درمانی PMDD ارائه دهد.

زود رنجی در کودکان

کودکان خردسال مراحلی را طی می کنند که کم و بیش زود رنج به نظر می رسند. این مراحل بخشی طبیعی از توسعه هستند. کودکان در صورت ابتلا به عفونت ویروسی یا باکتریایی اغلب زود رنج به نظر می رسند. این زود رنجی معمولاً زمانی که احساس بهتری داشته باشند از بین می رود.

در موارد دیگر، زود رنجی در کودکان و نوجوانان می تواند نشان دهنده یک اختلال خلقی یا رفتاری باشد، مانند:

اختلال اضطراب
اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD)
اختلال نافرمانی مقابله ای (ODD)
افسردگی

اختلالات خلقی و رفتاری نسبتاً شایع است. طبق یک مطالعه در سال 2019 در مورد اختلالات خلقی و رفتاری در کودکان 3 تا 17 ساله:

4 درصد دارای اختلال رفتاری یا رفتاری هستند
1 درصد اضطراب دارند
2 درصد افسردگی دارند

نتیجه‌گیری

حساسیت و زود رنجی احساسی می‌تواند به شدت بر کیفیت زندگی و روابط فرد تأثیر بگذارد. شناسایی علت‌های احتمالی و استفاده از روش‌های مناسب برای مدیریت و درمان این وضعیت می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی کمک کند. با توجه به اینکه زود رنجی می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود، مهم است که افراد به بررسی و درمان مناسب بپردازند و در صورت نیاز از مشاوره تخصصی استفاده کنند.

در نهایت، با درک بهتر از زود رنجی و استفاده از راهکارهای مناسب، افراد می‌توانند به آرامش عاطفی و کیفیت زندگی بهتری دست یابند.

جهت دریافت مشاوره از طریق لینک روبرو وقت اتاق مشاوره دریافت نمایید. | وقت اتاق مشاوره

امتیاز ما